လူတစ္ေယာက္က သူရွင္သန္ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ လႊမ္းမိုးခံခဲ့ရတဲ့အရာေတြမူတည္ၿပီး ေျပာဆိုေနထိုင္မႈ social behavior ေတြကကြဲျပားသြားပါတယ္။ ဒီလိုကြဲျပားသြားတဲ့အေျခအေနေတြကို စိတ္ပညာရွင္ေတြက socialization process လို႔ေျပာၾကၿပီး သုေတသနေလ့လာမႈေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ social behavior ေတြက မိဘနဲ႔သားသမီးၾကားမွာ ၊ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ၊ လုပ္ငန္းခြင္နဲ႔ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးနယ္ပယ္မွာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာဆိုဆက္ဆံမႈေတြရိွပါတယ္။
အက်ယ္ခ်ဲ႕ရင္ခ်ဲ႕သေလာက္ ေျပာစရာေတြအမ်ားႀကီးရိွေနတာမို႔ ဒီလအတြက္ကေတာ့ social behavior မ်ားစြာထဲကမွ လုပ္ငန္းခြင္နဲ႔ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးမွာ Professional ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုေနထိုင္ရမလဲဆိုတာကို အခ်က္ (၁၀) ခ်က္နဲ႔ ေျပာျပေပးသြားမွာပါ။
(၁) အခ်ိန္မွန္ပါ
တစ္စံုတစ္ေယာက္ရဲ႕ appointment ခ်ိန္းတဲ့အခါ ကိုယ္ကအျမဲတမ္းအခ်ိန္မွန္ေရာက္ျဖစ္သလား ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျပန္ေမးၾကည့္ပါ။ Social skill ထဲမွာ ဒီအခ်က္ကအေရးႀကီးဆံုးနဲ႔ လိုက္နာအသင့္ဆံုး အခ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ အစည္းအေ၀း ဒါမွမဟုတ္ appointment ေတြမွာ အခ်ိန္မွန္မေရာက္တတ္ေသးဘူးဆို ဒီအခ်က္ကို စၿပီးျပင္ဆင္ၾကည့္ပါ။
(၂) အခ်ိန္အခါနဲ႔လိုက္ေအာင္ ၀တ္စားမယ္
ကိုယ္သြားရမယ့္ပတ္၀န္းက်င္ ၊ အေျခအေနအခ်ိန္အခါအလိုက္ လိုက္ေလ်ာညီေထြေအာင္၀တ္စားတတ္ဖို႔လည္း လိုအပ္ပါတယ္။ Professional တစ္ေယာက္အျဖစ္အလုပ္လုပ္ေနတဲ့သူက Professional တစ္ေယာက္လို ၀တ္စားဆင္ယင္တတ္မွလည္း ျဖစ္မွာပါ။
(၃) စကားလုမေျပာပါနဲ႔
အေရးႀကီးတဲ့ကိစၥ တစ္စံုတစ္ရာမရိွဘဲ တစ္ဘက္ကစကားေျပာေနတဲ့အခ်ိန္ ၊ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ျဖတ္မေျပာပါနဲ႔။ ဒါက လုပ္ငန္းခြင္မွာေတာ့ မယဥ္ေက်း ၊ မရင့္က်က္ေသးတဲ့အျပဳအမႈျဖစ္ပါတယ္။
(၄) တစ္ဘက္လူ အာရုံစိုက္လာေအာင္ခ်ဥ္းကပ္နည္း
ဒီအခ်က္ကေတာ့ ကိုယ္ကဘယ္ေလာက္ထိ Social skill ကိုနားလည္သူလဲဆိုတာ ျပႏိုင္တဲ့အခ်က္ပါ။ Conversation တစ္ခုစတင္ႏိုင္ေအာင္ပ်ိဳးေပးႏိုင္တဲ့ခ်ဥ္းကပ္နည္းေတြထဲမွာ အရိပ္အကဲၾကည့္တတ္ျခင္း ၊ ေျပာတဲ့စကားအေပၚမွာ စိတ္၀င္စားဖြယ္ေကာင္းတဲ့ ၊ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ေမးခြန္းေတြ ေမးတတ္ျခင္းေတြလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။
(၅) လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ပါ
Friendship တစ္ခုအစပ်ိဳးဖို႔ ဘာေၾကာင့္လက္ဆြဲမႏႈတ္ဆက္ႏိုင္ရမွာလဲ။ ပထမဆံုးစေတြ႕တဲ့အခ်ိန္မွာ သူနဲ႔လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ဖို႔ ကိုယ့္အတြက္လည္း အပန္းမႀကီးႏိုင္ပါဘူး။ ေခတ္သစ္ယဥ္ေက်းမႈတစ္ခုလိုျဖစ္ေနတဲ့ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ျခင္းကို စတင္က်င့္သံုးၾကည့္ပါ။
(၆) လုပ္ငန္းခြင္မွာ စကားမမ်ားပါနဲ႔
Social skill အေၾကာင္းလည္း ေျပာတယ္။ စကားမမ်ားပါနဲ႔ဆိုလို႔ နားလည္မႈမလြဲေစခ်င္ပါဘူး။ စကားေျပာျခင္းက ေကာင္းတယ္ဆိုေပမယ့္ လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ အေၾကာင္းမရိွအေၾကာင္းရွာ စကားေျပာေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပတ္၀န္းက်င္က အလုပ္လုပ္ေနတဲ့သူေတြကို အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေစႏိုင္လို႔ပါ။
(၇) လူေတာ္ကို ေလးစားပါ
ကိုယ့္လုပ္ငန္းခြင္မွာရိွတဲ့ အျမဲတာ၀န္ေက်ပြန္ေအာင္အလုပ္လုပ္တတ္သူေတြ ၊ လူေတာ္ေတြေတြ႕ရင္ ခ်ီးက်ဴးစကားေျပာေပးပါ။ Professional ေတြက ခ်ီးက်ဴးစကားေျပာဖို႔ဘယ္ေတာ့မွ၀န္မေလးတတ္ၾကပါဘူး။
(၈) ရိုးသားမႈရဲ႕တန္ဖိုး
တစ္ခါတစ္ရံလုပ္ငန္းခြင္မွာ ကိုယ့္လုပ္ခဲ့တဲ့အလုပ္မဟုတ္ဘဲ လူမွားၿပီး ကိုယ့္ကို credit ေပးသြားတာ ရိွတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္က်ရင္ Professional ပီပီသသျငင္းပါ။ ဒါက ကိုယ္လုပ္တဲ့ အလုပ္ေပၚမွာ ရိုးသားမႈရိွတယ္ဆိုတာကိုျပတာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။
(၉) ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ သူမ်ားပစၥည္းေတြမကိုင္ပါနဲ႔
လုပ္ငန္းခြင္မွာ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြရဲ႕အလုပ္စားပြဲေပၚက ပစၥည္းပစၥယေတြကို ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲမထိ ၊ မကိုင္တြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အမ်ားစုက သူတို႔ရုံးပစၥည္းေတြကိုခြင့္မေတာင္းဘဲကိုင္တာ မႀကိဳက္ၾကပါဘူး။
(၁၀) စာမ်ားမ်ားဖတ္ပါ
ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အျမဲတမ္းသြက္လက္ၿပီး social က်ေနဖို႔မလိုအပ္ပါဘူး။ အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံေျပာဆိုႏိုင္မယ္၊ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနႏိုင္မယ္ဆိုရင္ လံုေလာက္ပါၿပီ။ Social skill နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး ကိုယ့္မွာအားနည္းခ်က္ေတြရိွတယ္ဆိုရင္ စာမ်ားမ်ားဖတ္ၿပီး ေလ့က်င့္ႏိုင္ပါတယ္။
“Friends and good manners will carry you where money won’t go.”
Margaret Walker (American Writer)
Ref: www.behavioradvisor.com , www.lifehack.org , www.thespruce.com
Words by Lim
